At ile ilgili Atasözleri – Açıklaması ve Anlamı

At, adımına göre değil, adamına göre yürür.
Bir atın yürümesi ya da koşması, doğrudan sırtındaki binicisinin yönetimine bağlıdır; binici ne isterse onu yapar; koşar, durur ya da yavaş gider. Bir işin akışı da böyledir. İşin sonucu, verimli yahut verimsiz oluşu, o işi yapanın bilgi, beceri çaba ve tutumuna bağlıdır.


At arıklıkta, yiğit gariplikte.
At zayıf iken, insan garip iken zorlu sınavlardan geçerler. Bu durumda kişiliklerini yitirmemiş ve görevlerini başarı ile yapmış iseler üstün niteliklerini belirtmiş olurlar.
*arıklık: Zayıf olma durumu, cılızlık.


At at oluncaya kadar sahibi mat olur.
Bir çocuğun, bir işçinin yetiştirilmesi için para, emek ve zaman gerekir. Onu yetiştirenler bu süreç içinde her bakımdan hayli yorulur, yıpranırlar.


Ata da soy gerek, ite de.
Tüm canlıların soylusu üstün ve seçkin özelliktedir.


Ata eyer gerek, eyere er gerek.
Çıplak ata binmek oldukça zordur. Ata binmeyi kolaylaştıran eyerdir. Ancak bu yeterli değildir. Atın üzerinde oturacak kimse eyerin hakkını vermeli ve başarılı olmalıdır. Bunu da ancak yiğit olan yapar. Bir iş için de durum bundan farklı değildir. Yapılan işten verim alınmak isteniyorsa, önce işte kullanılacak araçlar sağlanmalı; sonra da iş ve araçlar işini iyi bilen, bunları kullanabilecek birine teslim edilmelidir.


At beslenirken, kız istenirken.
At, besili, bakımlı olduğu zaman hem gösterişli, hem de en çok işe yarayacak durumdadır. Satılacaksa o zaman satılmalıdır ki kolayca alıcı bulur. Kız da körpeliği, gençliği ve güzelliği geçmeden, isteyenleri varken evlendirilmeli, yani her iş uygun zamanda yapılmalıdır.


At binicisini tanır.
Emir altında çalışan kişi, kendisini yönetenin işten anlayıp anlamadığını, ne isteyip istemediğini, hangi olay karşısında nasıl tavır takındığını bilir; işini de ona göre yapar ve yürütür.


At bulunur meydan bulunmaz, meydan bulunur at bulunmaz.
Bir işi gerçekleştirebilmek için gereken koşullar her zaman tam olarak elde edilemez. Bir yanı tamamlanır, diğer yanı eksik kalır.


At ile avrat yiğidin bahtına.
Bir kişinin satın aldığı attan ve evlendiği kadından memnun kalıp kalmayacağı önceden bilinemez, her ikisi de talihine kalmıştır.


At kaçmaz, et kaçar.
Bir atın iyi koşması için iyi beslenmiş ve bakılmış olması gerekir.


At kudümü yurt kudümü, avrat kudümü.
Türkler; atlarını, yurtlarını, eşlerini kutsal sayar; onların uğur getireceğine inanırlar.


At sahibine göre eşer.
Yönetilen veya buyruk altında çalışan kişi, tutumunu ya da çalışmasını yöneticisinin tavrına göre ayarlar. Bu sebeple yönetilen değil yöneten, çalışan değil çalıştırıcı daha önemlidir.
* eşmek : Hızlı yürümek.


At yedi günde, it yediği günde unutur.
Toplumsal ilişkilerde olgun ve asil kişiler, kişiliklerini hemen ortaya koymazlar. Kısa zamanda beliren kişilikler gerçek değer taşımayanlardır.


At yiğidin yoldaşıdır.
Çok açık olarak bilinen bir şey ki, göçebe bir millet olan Türkler için at, savaşta ya da barışta candan bir dosttur. Hemen her saati onunla geçer. At, Türkler için soyluluğun, yiğitliğin, vefakârlığın, yararlılığın ve inceliğin bir sembolüdür. Silâhsız er düşünülemediği gibi, atsız er de düşünülmemiştir. Dolayısıyla at, Türk`ün edebiyatına girmiş ve önemli bir motif oluşturmuştur. At hakkında şiir, menkıbe, masal, atasözü söylenmiş; risaleler kaleme alınmış, âdeta ona insan gibi muamele edilmiştir.


At ölür, itlere bayram olur.
Kimi yararlı, kıymetli, şahsiyet sahibi kimselerin ölmesi; bulunduğu görevden ayrılması ya da alınması kimi çıkarcı, kıskanç ve aşağılık kimselerin işine gelir; onların sevinmesine yol açar. Böyle bir durumda onlar çıkarlarını daha kolaylıkla elde edecekleri için çok sevinirler, mutlu olurlar.


At ölür meydan kalır, yiğit ölür şan kalır.
Dünyadaki her canlı gibi at da ölümlüdür. Günü gelince o da bu dünyadan ayrılır. Ama onun koştuğu, gezdiği meydan onunla gitmez; kendisinden sonrakilere kalır ve onu hatırlatır. İnsan için de durum atınkinden farklı değildir. O da ölümlüdür. Doğacak, yaşayacak ve ölecektir. Ne var ki, bu dünyadan ayrılırken bıraktığı izler sürüp gidecektir. İnsanlar bu dünyada bu izleriyle anılacaklardır. Önemli olan dünya hayatında iyi bir iz (nam) bırakmak ve rahmetle anılmaktır. Bu bakımdan kişi daha yaşarken adını yaşatacak iyi işler yapmalıdır. Unutulmamalıdır ki, yaşarken iyi işler yapan, iyi eserler bırakan kişiler öldükten sonra da unutulmazlar; onları tanıtan eserleriyle de gelecek kuşaklara taşınırlar.


Ata arpa, yiğide pilav.
Her canlının gücünü, kuvvetini arttıran şeyler vardır. Gelişmesine katkı vermek istersen onları ver.


Ata binen nalını, mıhını arar.
Kişi, kullanacağı şeyin ayrıntılarına özen göstermelidir. O şeyin eksik bir yanı kalmamasına çalışmalıdır.


Ata binersen Allah’ı, attan inersen atı unutma.
1. Ata bindiğin zaman insafsızlık edip hayvanı çok hırpalayıp çok yorma. Buna Allah razı olmaz. Attan indiğinde de onun yemini, suyunu, tımarını unutma.
2. Yüksek bir makama eriştiğin zaman kibirlenme, böbürlenme; böbürleneni Allah sevmez.


Ata dost gibi bakmalı, düşman gibi binmeli.
Sizin himayenizde çalışan işçilerin verimli olması için onlara iyi bakın, haklarını eksiksiz verin ki verim alasınız. Atı iyi besledikten, bakımını yaptıktan sonra, ata delicesine binebilirsiniz.


Atlar nallanırken kurbağa ayağını uzatmaz.
1. Doğru olan şu ki, insana değer, nitelik ve kişiliğine göre davranılır; iş verilir. Bu bakımdan kişi başkalarını ilgilendiren konularda ortaya atılmamalıdır. Ayrıca, değersiz bir kimse de kıymetli ve nitelikli kişilere gösterilen ilgiyi ne beklemeli, ne de ummalıdır.
2. Küçükler, büyüklerin yanında hadlerini bilmelidir.


Atlar tepişir, arada eşekler ezilir.
Güçlüler ve büyüklerin arasında gerçekleşen çekişme ve çatışmalardan aralarında bulunan küçükler ve güçsüzler zarar görür.


Atlı kaçar, kaçar; yaya arkasına ne düşer?
Büyük işlere, bunu başaracak imkanı ve gücü olanlar girişir. İmkanı olmayanlar böyle işlere niçin girişirler?


Atlıya saat olmaz.
Atla veya bugünkü şartlarda arabası ile yolculuk yapan kimse için bir yolun kaç saatlik olduğu önemli değildir. Atlı ve arabalı, isterse beş saatlik yolu bir saatte alır. Bunun gibi, elinde maddi imkânları bol olan kimse, uzun bir sürede yapılabilecek işi çok kısa bir zamanda gerçekleştirebilir.


Atta, avratta uğur vardır.
Bir erkeğe aldığı atı ve evlendiği kadın inanışa göre uğur getirir.


Atta karın, yiğitte burun.
Bakımlı, sağlıklı ve iyi koşan bir atın karnı, yiğit erkeğin burnu büyük olur derler.


Atım tepmez, itim kapmaz deme.
Herkesin doğuştan gelen birtakım sert huyları vardır. Bu huylar tamamen yok edilemez. Ancak eğitimle bir ölçüde yumuşatılabilir. Sizi çok seven kişiler bile, bir zaman gelir, kendilerini tutamaz, sizi incitirler. Hayvanların da her an hayvanlık karakterini sergileyip beklenmeyen hareketler yaptığı unutulmamalı.


Atın bahtsızı arabaya düşer.
Değerli olmasına rağmen, şansı olmayan ya da kaderi kötü kimseler vardır. Böyle kimseler, kişiliklerine ve yeteneklerine uygun olmayan ağır ve aşağılık işlerde çalıştırılırlar.
* bahtsız : şanssız, yazgısı kötü.


Atın dorusu, yiğidin delisi.
Atın doru renkli olanı, kişinin gözünü budaktan sakınmayanı beğenilir.


Atın varken yol tanı ağan varken el tanı.
İmkanlarımız elde iken, tüm fırsatlardan zamanında yararlanarak gezip dolaşmak, eş dost edinmek gerekir.
* el : Yabancı diyarlar.


Atın ölümü arpadan olsun.
1. Bir şeye tutkun olan, bir şeyin uzun süre yokluğunu çeken kimi kişiler, kendilerine zarar vereceğini bile bile o şeyi kullanmaktan çekinmezler ve şöyle düşünürler: “Sevdiğim şeye özlem duyarak yaşamaktansa, onu çokça (aşırı ölçüde) kullanıp (yiyip) hasta olayım; hatta öleyim.”
2. Çok sevilen bir şey yapılırken ya da sevilen bir yiyecek yenilirken sonuç kötü de olsa katlanılacağını anlatır.


Atın ürkeği, yiğidin korkağı.
1. Yiğit de, at da doğacak bir tehlikeye karşı hep tetikte bulunmalı; uyanık davranıp duyarlı olmalıdır.
2. Atın da, yiğidin de korkağından kaçınmalı; onlardan hayır gelmez.


Atına bakan ardına bakmaz.
Yanında çalıştırdığı kişiye hakkını verenin işi yürür. Kendisi işin başında olmasa bile gözü arkada kalmaz. İyi bakılmış, beslenmiş ata binen de, düşman bana yetişecek mi, diye ardına bakmaya gerek duymaz.

5 1 vote
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest
2 Yorum
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
rtytfyf
2 ay önce

ben buldum guzl yanı dersler ıcın kullanıyor”um 

Ozkan
2 ay önce
Reply to  rtytfyf

Teşekkürler ❤️🌼👍

2
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x